Las
Pachołek i Dolina Radości
Wieża widokowa nad katedrą, kuźnia z 1597 roku napędzana potokiem i leśne doliny Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego. Trzy trasy, od godziny do pół dnia.

Oliwa kończy się lasem. Kilka ulic od Rynku zaczyna się Trójmiejski Park Krajobrazowy z morenowymi wzgórzami, dolinami potoków i szlakami, na których łatwo zapomnieć, że tramwaj jest dziesięć minut stąd. Na początek polecamy dwa miejsca: wzgórze Pachołek z wieżą widokową i Dolinę Radości z Kuźnią Wodną.
Pachołek
Pachołek ma 100,8 m n.p.m. i jest najwyższym punktem widokowym w Oliwie. Na szczycie stoi 15-metrowa stalowa wieża z 1975 roku. Zastąpiła murowaną wieżę z 1882 roku, którą wysadzili niemieccy saperzy 23 marca 1945 roku. Miasto niedawno ją wyremontowało: konstrukcję zabezpieczono przed korozją, a balustradę podniesiono do 1,30 m. Wejście jest bezpłatne i nie ma godzin otwarcia.
Przy dobrej widoczności z platformy widać wieże katedry pod nogami, Oliwę, Żabiankę, Przymorze, Jelitkowo, Zaspę i Zatokę Gdańską, a w głębi Gdańsk. Na zachodzie ciągną się lasy parku krajobrazowego. Najszerszy widok jest od jesieni do wiosny, kiedy drzewa nie mają liści. Latem korony zasłaniają część panoramy.
Jak wejść. Wzgórze wznosi się u zbiegu ulic Spacerowej i Opackiej. Od Spacerowej prowadzą na szczyt schody, od strony Opackiej asfaltowa droga. Wejście zajmuje kilkanaście minut spokojnym krokiem. Obok, na sąsiedniej Górze Kościuszki, stoi pomnik bitwy pod Oliwą z 1627 roku. To nie jest trasa na wózek, a po deszczu schody bywają śliskie.

Dolina Radości i Kuźnia Wodna
Stary Rynek Oliwski przechodzi w ul. Kwietną, a ta biegnie skrajem doliny Potoku Oliwskiego. Fragment w stronę ul. Bytowskiej to Dolina Radości. Od końca XII wieku nad potokiem pracowało około 25 młynów, kuźni i papierni, a większość z nich należała do cystersów.
Kuźnia Wodna, ul. Bytowska 1A, jest jedynym zachowanym zakładem tego typu. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1597 roku, a pracowała aż do 1948 roku. Drewniany budynek stoi po obu stronach potoku. W środku są trzy koła wodne: dwa o średnicy 4 m napędzają ćwierćtonowe młoty, a trzecie gilotynę do cięcia metalu. Od 2018 roku kuźnia jest oddziałem Muzeum Gdańska.
- Czynna sezonowo od kwietnia do września, w piątki, soboty i niedziele w godz. 10:00–16:00.
- Bilet normalny kosztuje 10 zł, ulgowy 6 zł. Kuźnia nie ma bezpłatnych poniedziałków, które obowiązują w większości oddziałów Muzeum Gdańska.
- Pokaz pracy mechanizmu nie odbywa się codziennie. Jeśli to główny cel wycieczki, zadzwoń do kasy: 508 135 076.

Trzy trasy
Godzina: Rynek – Pachołek – Rynek. Ze Starego Rynku Oliwskiego ul. Spacerową do Stawu Młyńskiego, schodami na Pachołek i z powrotem tą samą drogą albo w dół do ul. Opackiej i katedry. To dobry pomysł na poranek przed pokazem organów.
Dwie, trzy godziny: Pachołek i Kuźnia. Z Pachołka zejdź do ul. Spacerowej, dojdź ul. Kwietną do Doliny Radości i ul. Bytowską do Kuźni Wodnej. Tę wersję, z mapą i plikiem GPX, opisujemy na stronie Na Pachołek i do Kuźni Wodnej. Spod kuźni zaczyna się żółty Szlak Ósmego Widoku (2,1 km). Prowadzi obok Dworu Oliwskiego, wspina się na Górę Szwabego (ok. 130 m n.p.m.) z widokiem na katedrę i zatokę, a potem schodzi z powrotem do Doliny Radości, na Drogę Młyńską.
Pół dnia: pętla przez lasy oliwskie. Czarny Szlak Wzgórz Szymbarskich prowadzi Drogą Młyńską w głąb Doliny Radości, a potem na Wzniesienie Marii, morenowe pasmo o wysokości do 147 m n.p.m.. Niedaleko, w płytkim wąwozie za sąsiednim wzniesieniem, leży głaz narzutowy zwany Kamienną Twarzą. Nikt nie wie, czy jego rzeźbę wykonała natura, czy człowiek. Ze wzniesienia zejdziesz do Doliny Ewy z rezerwatem Źródliska w Dolinie Ewy, a dalej wzdłuż Potoku Prochowego miniesz Młyn Prochowy, w którym od końca XVI wieku mielono składniki prochu. Ulicą Kościerską wrócisz do Oliwy obok ZOO. Na całość zarezerwuj pół dnia. Teren jest pagórkowaty, z kilkoma stromymi podejściami.
Praktycznie
- Mapy szlaków udostępnia Trójmiejski Park Krajobrazowy (tpkgdansk.pl). W lesie zasięg telefonu bywa słaby, więc warto pobrać mapę wcześniej.
- Przy ul. Bytowskiej jest niewielki parking, w weekendy szybko się zapełnia.
- Na ZOO, które leży w sąsiedniej Dolinie Leśnego Młyna, zaplanuj osobny dzień.
- Po powrocie najbliżej jest na kawę przy Starym Rynku Oliwskim (Kawa, piekarnie i słodkie).